ایران در رتبه چندم جهان از نظر نرخ نفوذ بیمه خودرو است؟

ایران با ضریب نفوذ حدود ۱.۲ درصدی در بیمه خودرو، هنوز فاصله زیادی با میانگین جهانی دارد. در حالی‌که در کشورهای پیشرفته، بیمه خودرو بخش ثابتی از فرهنگ رانندگی است، در ایران بیشتر بیمه‌نامه‌ها جنبه‌ی اجباری دارند و سهم بیمه‌های اختیاری اندک است. با این حال، رشد فناوری‌های بیمه‌ای، دیجیتالی‌شدن خدمات و افزایش آگاهی عمومی می‌تواند در سال‌های آینده مسیر ایران را به سمت بازارهای بیمه‌محور جهان نزدیک‌تر کند. برای استعلام بیمه موتور و اطلاع از وضعیت بیمه‌نامه خود می‌توانید به سادگی و سرعت از سرویس‌های آنلاین استفاده کنید.

در هر کشوری، «ضریب نفوذ بیمه» نشان می‌دهد مردم تا چه اندازه به آینده اقتصادی خود اعتماد دارند. هرچه این عدد بالاتر باشد، یعنی بیمه در زندگی روزمره جایگاه واقعی‌تری پیدا کرده است. در کشورهای پیشرفته، بیمه خودرو فقط یک اجبار قانونی نیست، بلکه بخشی از فرهنگ رانندگی و نشانه‌ای از مسئولیت‌پذیری اجتماعی است. اما در ایران، هنوز این شاخص پایین‌تر از میانگین جهانی است و مسیر رشد آن کندتر پیش می‌رود. در این گزارش تحلیلی بررسی می‌کنیم ایران در رتبه چندم جهان از نظر نرخ نفوذ بیمه خودرو قرار دارد، چرا از کشورهای پیشرو فاصله دارد و چه چشم‌اندازی برای جبران این فاصله وجود دارد.

ضریب نفوذ بیمه چیست و چرا اهمیت دارد؟

«ضریب نفوذ بیمه» یا Insurance Penetration یعنی نسبت کل حق بیمه‌های صادرشده به تولید ناخالص داخلی یک کشور (GDP). به زبان ساده، نشان می‌دهد چه سهمی از اقتصاد کشور در قالب بیمه پوشش داده می‌شود. هرچه این عدد بالاتر باشد، اقتصاد آن کشور امن‌تر و آینده‌نگرتر است، چون مردم و شرکت‌ها بیشتر از بیمه برای کاهش ریسک استفاده می‌کنند.

در جهان امروز، میانگین ضریب نفوذ بیمه حدود ۷.۴ درصد از GDP است؛ یعنی از هر ۱۰۰ دلار تولید اقتصادی، بیش از ۷ دلار صرف بیمه می‌شود. این شاخص در کشورهای توسعه‌یافته حتی از ۱۰ درصد هم بالاتر می‌رود، در حالی که در کشورهای درحال‌توسعه معمولاً بین ۲ تا ۴ درصد است. ایران نیز در این دسته دوم قرار دارد و طبق آخرین آمارهای منتشرشده از سوی مؤسسه Swiss Re و بیمه مرکزی، ضریب نفوذ بیمه در کشور حدود ۲.۴ درصد است. بخش بزرگی از این رقم به بیمه‌های غیرعمر، مخصوصاً بیمه خودرو مربوط می‌شود؛ رشته‌ای که بیش از نیمی از بازار بیمه ایران را تشکیل می‌دهد. 

آمار جهانی؛ کدام کشورها بیشترین ضریب نفوذ بیمه را دارند؟

وقتی از نفوذ بیمه در جهان صحبت می‌کنیم، درواقع از میزان بلوغ اقتصادی کشورها حرف می‌زنیم. کشورهایی که بیمه در آن‌ها به بخش جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم تبدیل شده، معمولاً شاخص رفاه و امنیت مالی بالاتری هم دارند. میانگین جهانی ضریب نفوذ بیمه در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ حدود ۷٫۴ درصد از تولید ناخالص داخلی بوده است.

در جدول زیر، ۱۰ کشور نخست جهان از نظر «ضریب نفوذ بیمه کل» (عمر و غیر عمر) آورده شده‌اند. بیشتر این کشورها دارای بازار قدرتمند بیمه خودرو نیز هستند، چون بیمه‌های غیر عمر (مانند استعلام بیمه شخص ثالث خودرو و بدنه) سهم قابل‌توجهی از کل بازار بیمه در این کشورها را تشکیل می‌دهد.

در مقایسه، ایران با ضریب نفوذ حدود ۲.۴٪ در محدوده میانگین کشورهای درحال‌توسعه قرار دارد و هنوز فاصله قابل‌توجهی با بازارهای پیشرفته بیمه دارد؛ جایی که بیمه خودرو نه یک اجبار، بلکه یک عادت فرهنگی است.

ایران در رتبه چندم جهان از نظر نفوذ بیمه خودرو قرار دارد؟

براساس آخرین داده‌های بین‌المللی (۲۰۲۴) و آمار رسمی بیمه مرکزی، ضریب نفوذ کل بیمه در ایران حدود ۲.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) است. از این مقدار، نزدیک به نیمی مربوط به بیمه‌های غیرعمر است و در میان آن‌ها، بیمه شخص ثالث و بدنه خودرو بیشترین سهم را دارد.

این یعنی حدود ۱.۲ درصد از اقتصاد ایران به‌طور مستقیم درگیر بیمه خودرو است؛ عددی که ایران را در میان کشورهای با نفوذ بیمه پایین، اما در حال رشد، قرار می‌دهد. اگر این شاخص را با میانگین جهانی (بیش از ۷ درصد) مقایسه کنیم، هنوز فاصله زیادی دیده می‌شود.

در جدول زیر می‌بینی ایران در کنار چند کشور منتخب چگونه قرار می‌گیرد:

ایران از نظر ضریب نفوذ بیمه خودرو حدود رتبه ۶۰ تا ۶۵ جهان را دارد. در حالی که کشورهایی مثل ترکیه و مالزی در دهه اخیر با سیاست‌های حمایتی و دیجیتالی‌سازی، رشد قابل‌ توجهی در بیمه خودرو داشته‌اند، بازار ایران هنوز بیشتر متکی بر بیمه‌های اجباری (شخص ثالث) است و بیمه‌های اختیاری مثل بدنه، سهم کوچکتری دارند. 

چرا ضریب نفوذ بیمه خودرو در ایران پایین مانده است؟

اگرچه ایران یکی از بزرگ‌ ترین بازارهای بیمه در خاورمیانه است، اما ضریب نفوذ بیمه خودرو در کشور هنوز پایین‌تر از میانگین جهانی است. علت این موضوع فقط عدد و آمار نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل فرهنگی، اقتصادی و ساختاری در کنار هم باعث شده‌اند که بیمه خودرو هنوز به یک «رفتار طبیعی» در میان مردم تبدیل نشود.

در ایران، بخش بزرگی از بازار بیمه خودرو به بیمه‌های اجباری، به‌ویژه بیمه شخص ثالث اختصاص دارد؛ طوری‌که بیش از ۹۰ درصد بیمه‌نامه‌ها صرفاً برای رعایت قانون صادر می‌شوند، نه از روی آگاهی یا اطمینان. در حالی‌ که در بسیاری از کشورها بیمه خودرو نوعی تضمین مالی و نشانه‌ی بلوغ اقتصادی است، در ایران هنوز بیمه‌های اختیاری مثل بدنه یا سرقت، به‌دلیل قیمت بالاتر و بی‌ اعتمادی عمومی به فرآیند خسارت‌ دهی، طرفدار چندانی ندارند. تأخیر در پرداخت خسارت‌ها، بوروکراسی سنگین و اختلاف در ارزیابی خسارت باعث شده بیمه برای بخشی از مردم به جای آرامش، یادآور دردسر باشد.

از سوی دیگر، تورم مداوم و کاهش قدرت خرید باعث شده بیمه در اولویت بسیاری از خانوارها نباشد. شرکت‌های بیمه نیز طرح‌های متنوعی برای نیازهای مختلف ارائه نمی‌کنند و محصولاتشان اغلب یکسان و غیرجذاب‌اند. در کنار این‌ها، نبود آموزش عمومی و فرهنگ‌سازی درباره اهمیت بیمه، باعث شده بسیاری از رانندگان هنوز بیمه را صرفاً یک اجبار قانونی بدانند، نه راهی برای اطمینان خاطر. ترکیب این عوامل اقتصادی، فرهنگی و ساختاری، دلیل اصلی پایین‌ماندن ضریب نفوذ بیمه خودرو در ایران است. همچنین، می‌توانید استعلام و پرداخت خلافی خودرو را به صورت آنلاین انجام دهید تا از مشکلات مربوط به جریمه‌ها جلوگیری کنید.

چشم‌انداز آینده؛ آیا ایران می‌تواند بیمه‌محور شود؟

با وجود چالش‌های فعلی، مسیر رشد صنعت بیمه خودرو در ایران روشن‌تر از گذشته است. بیمه مرکزی طی سال‌های اخیر برنامه‌هایی برای دیجیتالی‌سازی فرایندها، شفاف‌سازی پرداخت خسارت‌ها و ایجاد طرح‌های نوین بیمه‌ای آغاز کرده است. توسعه پلتفرم‌های آنلاین و ورود شرکت‌های نوآور بیمه (InsurTech) باعث شده خرید و پیگیری بیمه‌نامه‌ها ساده‌تر و قابل اعتمادتر شود.

از سوی دیگر، افزایش آگاهی عمومی، رقابت بین شرکت‌ها و تمایل نسل جوان به خدمات غیرحضوری می‌تواند به تدریج سهم بیمه‌های اختیاری را بالا ببرد. اگر این روند ادامه یابد، پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ ضریب نفوذ بیمه خودرو در ایران از حدود ۱.۲ درصد به نزدیک ۲ درصد برسد و کشور در میان ۵۰ بازار برتر جهان از نظر نفوذ بیمه قرار گیرد. 

نتیجه‌گیری

ایران هنوز از نظر ضریب نفوذ بیمه خودرو فاصله قابل‌توجهی با میانگین جهانی دارد، اما روند تحولات اخیر نویدبخش است. دیجیتالی‌شدن خدمات، شفاف‌تر شدن فرایند خسارت و افزایش آگاهی عمومی می‌تواند جایگاه ایران را در سال‌های آینده ارتقا دهد. در صورت تداوم این مسیر، صنعت بیمه خودرو کشور به تدریج به سطحی از اعتماد و بلوغ پایدار خواهد رسید.