انواع جریمه های رانندگی کدامند؟

 آشنایی دقیق با انواع جرایم رانندگی (تسلیمی، الصاقی، دوبرگی و دوربین) تنها راه جلوگیری از دو برابر شدن مبلغ خلافی است. در این مقاله علاوه بر معرفی کامل این موارد و نمرات منفی، سریع ترین روش های استعلام، اعتراض و پرداخت آنی را یاد می گیرید.

پلیس راهور برای کنترل ترافیک و اعمال قانون، انواع جرایم رانندگی را بر اساس نحوه حضور راننده و شیوه ثبت تخلف به ۴ دسته اصلی تقسیم بندی کرده است. آشنایی با تفاوت های این موارد به شما کمک می کند تا دقیقاً بدانید کدام جریمه ها مشمول قانون دوبرابری می شوند و در چه شرایطی شانس موفقیت برای پاک کردن آن ها را دارید.

انواع جرایم رانندگی چیست؟

بیایید روراست باشیم؛ هیچ کس از جریمه شدن خوشش نمی آید، اما آشنایی با انواع جرایم رانندگی به شما کمک می کند تا هم از دو برابر شدن خلافی خودرویتان جلوگیری کنید و هم بدانید در چه شرایطی شانس موفقیت برای اعتراض به جریمه را دارید.

پلیس راهور برای اجرای قوانین و کاهش خطرات جاده ای، تخلفات را بسته به شرایط وقوع جرم و حضور یا عدم حضور راننده، به ۴ دسته اصلی تقسیم کرده است. در ادامه مهم ترین ویژگی های این ۴ مدل را بررسی می کنیم تا دقیقاً بدانید با چه نوع قبض هایی سروکار دارید:

جریمه تسلیمی

قدیمی ترین و البته قاطع ترین نوع جریمه، جریمه تسلیمی است. در این حالت، شما تخلفی انجام می دهید، افسر راهنمایی و رانندگی به شما دستور توقف می دهد و پس از بررسی مدارک (گواهینامه، کارت ماشین و بیمه نامه)، قبض جریمه را به صورت حضوری و چهره به چهره به شما تحویل (تسلیم) می دهد.

• اطلاعات ثبت شده: مشخصات کامل راننده، اطلاعات خودرو، کد افسر، نوع و محل تخلف.

• احتمال موفقیت اعتراض: تقریباً صفر! چون شما و افسر هر دو در صحنه حضور داشته اید.

نکته مهم: در صورت عدم پرداخت جریمه تسلیمی در مهلت قانونی (۶۰ روز)، مبلغ آن دو برابر خواهد شد.

جریمه الصاقی

این جریمه زمانی صادر می شود که شما در محل تخلف حضور ندارید. آشناترین مثال برای جریمه الصاقی، پارک کردن خودرو در محل «پارک ممنوع» است. در این شرایط، افسر راهور مشخصات خودروی شما را ثبت کرده و برگه جریمه را زیر برف پاک کن ماشین قرار می دهد (یا اصطلاحاً الصاق می کند). البته امروزه این جریمه ها غالباً از طریق پیامک نیز به مالک اطلاع داده می شوند.

• اطلاعات ثبت شده: مشخصات خودرو (پلاک و رنگ)، زمان، مکان و نوع تخلف (در این قبض اطلاعات راننده ثبت نمی شود چون حضور ندارد).

• احتمال موفقیت اعتراض: بسیار ضعیف، مگر اینکه بتوانید با مستندات قوی اشتباه افسر را ثابت کنید.

نکته مهم: جریمه الصاقی نیز مانند تسلیمی، فرصت پرداخت ۶۰ روزه دارد و در صورت عدم پرداخت، مبلغ آن دو برابر می شود.

جریمه دو برگی

تصور کنید در حال رانندگی هستید، تخلفی مرتکب می شوید و افسر به شما دستور ایست می دهد؛ اما شما به هر دلیلی (ندیدن پلیس، شلوغی خیابان یا حتی فرار از جریمه) توقف نمی کنید. در این حالت، پلیس برای شما دو برگ جریمه صادر می کند: برگ اول برای تخلفی که مرتکب شده اید و برگ دوم به عنوان جریمه ی بی توجهی به دستور ایست پلیس!

• احتمال موفقیت اعتراض: بالا! از آنجایی که خودرو در حال حرکت بوده، احتمال خطای دید افسر در یادداشت کردن شماره پلاک وجود دارد. اگر بتوانید ثابت کنید در آن ساعت در آن مکان نبوده اید، شانس پاک شدن جریمه را دارید.

نکته مهم: برخلاف دو مورد قبلی، جریمه دوبرگی محدودیت زمانی ۶۰ روزه ندارد و مبلغ آن دو برابر نمی شود.

جریمه با دوربین راهنمایی رانندگی

با پیشرفت تکنولوژی، ثبت تخلفات از حالت سنتی خارج شده است. جریمه دوربینی بدون نیاز به حضور فیزیکی پلیس در خیابان ها و جاده ها، از طریق دوربین های کنترل ترافیک ثبت می شود. این دوربین ها به دو دسته تقسیم می شوند:

1. دوربین های هوشمند: کاملاً اتوماتیک و با هوش مصنوعی کار می کنند (مثل دوربین های طرح ترافیک یا کنترل سرعت).

2. دوربین های اپراتوری: فیلم ها توسط یک اپراتور انسانی در مرکز پلیس بازبینی شده و تخلفاتی مثل پارک دوبل ثبت می شود.

• احتمال موفقیت اعتراض: در دوربین های هوشمند بسیار کم است، اما در دوربین های اپراتوری به دلیل دخالت انسان، احتمال خطا وجود دارد و می توانید از طریق سامانه «راهور ۱۲۰» درخواست بازبینی فیلم بدهید.

نکته مهم: جرایمی که توسط دوربین ثبت می شوند، مشمول قانون دو برابر شدن (بعد از ۶۰ روز) نمی شوند.

کدام جرایم رانندگی بخشیده می شوند؟  

همه مالکان خودرو موظف به پرداخت جریمه ها هستند. همان طور که گفتیم، اگر جریمه های «الصاقی» و «تسلیمی» را تا ۶۰ روز ندهید، مبلغشان دو برابر می شود (اما جریمه های دو برگی و دوربینی هیچ وقت دو برابر نمی شوند). با این حال، گاهی طرح های بخشودگی به مناسبت های خاص اجرا می شود که فرصت خوبی برای صاف کردن بدهی هاست.

مهم ترین طرح های بخشودگی عبارتند از:

• بخشودگی معاینه فنی: خودروهای بالای ۴ سال که در شهرهایی مثل تهران یا مشهد بدون معاینه تردد کرده و جریمه شده اند، گاهی شامل تخفیف می شوند.

• طرح ایثارگران: تخفیف های ویژه ای که برای خانواده شهدا و ایثارگران در نظر گرفته می شود.

• طرح های مناسبتی: در اعیاد یا مناسبت های خاص، جریمه های دو برابر شده بخشیده می شوند تا رانندگان فقط اصل مبلغ را بپردازند.

شرایط و نحوه استفاده:

برای استفاده از این بخشودگی ها یا حتی اعتراض برای کاهش مبلغ جریمه (اگر فکر می کنید مبلغ اشتباه است)، باید با مدارک کامل (برگ سبز، کارت ماشین، بیمه و کارت ملی) به دفاتر پلیس +۱۰ مراجعه کنید.

نکته مهم: خودروی شما نباید شکایت قضایی داشته باشد. همچنین به یاد داشته باشید معمولاً فقط جریمه های «الصاقی» شانس کم شدن دارند و جریمه های ثبت شده با دوربین، بخشیده نمی شوند.

جدول نمره منفی برای انواع تخلفات رانندگی

فکر می کنید جریمه شدن فقط به جیبتان ضرر می زند؟ سخت در اشتباهید! قانون گذار برای کنترل رانندگان پرخطر، سیستمی به نام "نمره منفی" دارد. شاید برایتان جالب باشد بدانید که از بین حدود ۱۷۲ نوع تخلف رانندگی، تنها ۲۰ مورد آن قدر خطرناک هستند که نمره منفی دارند.

اگر این نمرات جمع شوند، گواهینامه شما می تواند توقیف یا حتی باطل شود. دقت کنید که این نمرات برای خودروهای "شخصی" و "عمومی/سنگین" متفاوت است (رانندگان وسایل عمومی باید بیشتر مراقب باشند!).

در لیست جرایم رانندگی در جدول ۱۴۰۴، لیست کامل این ۲۰ تخلف و نمره هر کدام را برایتان آورده ایم:

ماجرای جرایم ستاره دار چیست؟

نکته مهمی که در برخی قوانین به آن اشاره شده، دسته بندی این تخلفات به عنوان "جرایم ستاره دار" است. این جرایم بر اساس میزان خطر، از ۱ تا ۴ ستاره درجه بندی می شوند. هرچه ستاره جرم بیشتر باشد (مثل رانندگی در مستی یا سرعت خیلی بالا)، احتمال توقیف در جایِ خودرو و گواهینامه بیشتر خواهد بود.

نحوه استعلام انواع جریمه رانندگی

استعلام و پرداخت انواع جرایم رانندگی همیشه یکی از دغدغه های رانندگان بوده است؛ اما امروزه با وجود سامانه های مختلف، این فرایند بسیار سریع تر و ساده تر شده است. برای دریافت خلافی ماشین ۷ روش مختلف وجود دارد که در ادامه به معرفی آن ها می پردازیم:

۱- استعلام آنلاین از طریق سایت راهور (معتبرترین روش)

اصلی ترین مرجع برای دیدن ریز خلافی، سایت rahvar120.ir است. شما با ورود به این سایت (و هدایت به سامانه سخا)، می توانید لیست کامل تخلفات، مکان، زمان و حتی عکس دوربین (در صورت وجود) را ببینید و همان جا آنلاین پرداخت کنید.

• برای ورود به این سایت حتماً باید فیلترشکن (VPN) خود را خاموش کنید و با آی پی ایران وارد شوید.

• اگر از سایت پرداخت کنید، حدود ۷۲ ساعت طول می کشد تا جریمه از سیستم پلیس پاک شود، پس نگران نباشید.

۲- استعلام پیامکی (سریع و ارزان)

اگر اینترنت ندارید یا حال وحوصله سایت رفتن را ندارید، گوشی را بردارید و کد ۱۷ رقمی VIN (همان کدی که پشت کارت ماشین عمودی نوشته شده و با IR شروع می شود) را به شماره ۱۱۰۱۲۰۲۰۲۰ پیامک کنید.

• بعد از ارسال، پیامکی برایتان می آید که باید عدد ۹ را در پاسخ بفرستید.

• این روش رایگان نیست و حدود ۳۵۰ تومان هزینه روی قبض موبایل یا شارژ شما محاسبه می شود.

۳- کد دستوری USSD (بدون نیاز به اینترنت)

این روش هم مثل پیامک، نیازی به اینترنت ندارد. کافیست کد دستوری #110* را در گوشی تان شماره گیری کنید. بعد از وارد کردن کد VIN، شناسه قبض و شناسه پرداخت به شما داده می شود که می توانید آن را از طریق عابربانک یا اپلیکیشن های بانکی پرداخت کنید.

۴-استعلام با اپلیکیشن های خدمات خودرو (پیشنهاد ما: خودراکس)

یکی از راحت ترین و کامل ترین روش ها، استفاده از اپلیکیشن های جامع مدیریت خودرو مثل خودراکس (Khodrox) است. برخلاف روش های پیامکی یا کدهای دستوری که فقط یک عدد کلی به شما می دهند، در اپلیکیشن خودراکس می توانید ریز کامل جرایم (شامل زمان، مکان و نوع تخلف) را مشاهده کنید.

مزیت بزرگ استفاده از این برنامه این است که همه چیز یکجا جمع شده؛ یعنی علاوه بر استعلام و پرداخت آنی خلافی، به خدماتی مثل استعلام نمره منفی گواهینامه، پرداخت عوارض آزادراهی و خرید طرح ترافیک هم دسترسی دارید و دیگر نیازی به نصب چندین برنامه مختلف یا مراجعه به پلیس +۱۰ نیست.

۵- استعلام تلفنی (فقط اطلاع از مبلغ)

اگر فقط می خواهید بدانید چقدر بدهکارید و فعلاً قصد پرداخت ندارید، می توانید با شماره تلفن ۰۲۱۸۸۲۸۸۸۸ تماس بگیرید. با دادن شماره پلاک، مبلغ کل خلافی به شما اعلام می شود.

۶- مراجعه حضوری به پلیس +۱۰ (روش سنتی)

اگر میانه تان با تکنولوژی خوب نیست یا نیاز به پرینت رسمی خلافی دارید، می توانید به دفاتر پلیس +۱۰ بروید.

• هزینه: این روش گران ترین راه است و حدود ۳۰ هزار تومان (شامل هزینه رسیدگی و برگه ها) برایتان آب می خورد.

• نکته مهم: اگر مبلغ خلافی شما بیشتر از ۱ میلیون تومان است، دفاتر پلیس +۱۰ نمی توانند کاری کنند و باید مستقیماً به مراکز راهنمایی و رانندگی (اجرائیات) مراجعه کنید.

۷- پرداخت از طریق عابربانک (ATM)

 اگر شناسه قبض و شناسه پرداخت را (از طریق پیامک یا کد دستوری) دارید، می توانید مثل پرداخت قبض آب و برق، به نزدیک ترین خودپرداز مراجعه کرده و جریمه را پرداخت کنید.

چطور به جریمه رانندگی اعتراض کنیم؟

گاهی پیش می آید که پیامک جریمه ای برایتان می آید، اما شما اصلاً در آن زمان و مکان نبوده اید! خوشبختانه سیستم های هوشمند هم ممکن است خطا کنند یا پلاک خودرویی دستکاری شده باشد. اگر مطمئن هستید که جریمه اشتباه است، حق اعتراض دارید.

طبق آخرین تغییرات (از مهر ۱۴۰۴)، فرایند اعتراض بسیار هوشمندتر شده تا خطای انسانی به حداقل برسد. شما دو راه کلی پیش رو دارید:

۱. اعتراض غیرحضوری (روش آنلاین و سریع)

برای این کار باید به سامانه سخا (sakha.epolice.ir) مراجعه کنید. پس از ورود با کد ملی و شماره موبایل، از منوی «خدمات استعلامی» گزینه «ریز تخلفات خودرو» را انتخاب کرده و پس از مشاهده لیست، اعتراض خود را ثبت کنید. نتیجه این اعتراض از طریق بخش «خدمات پلیس راهور» در همین سامانه قابل پیگیری است.

۲. اعتراض حضوری (پلیس +۱۰ و مراکز اجرائیات)

شرط اول برای اعتراض حضوری این است که کمتر از ۶۰ روز از تاریخ جریمه گذشته باشد. در این صورت می توانید با مدارک کامل (کارت خودرو، سند مالکیت و کارت شناسایی مالک) به دفاتر پلیس +۱۰ یا مرکز اجرائیات مراجعه کنید.

معمولاً پاسخ اولیه طی ۲۴ ساعت پیامک می شود. اگر این پاسخ برایتان قانع کننده نبود، باید مجدداً مراجعه کنید تا پرونده به «واحد رسیدگی به شکایات» ارجاع شود. در این واحد، یک کارشناس و یک قاضی مدارک را بررسی کرده و رای نهایی را صادر می کنند.

توجه: رای صادر شده توسط قاضی قطعی است و اگر اعتراضتان رد شود، باید ظرف ۲۰ روز جریمه را پرداخت کنید تا مبلغ آن دو برابر نشود.

بهترین روش برای پرداخت انواع جرایم رانندگی

اگر قصد دارید جریمه هایتان را صاف کنید، راه های زیادی جلوی پای شماست؛ اما بیایید واقع بین باشیم: روش های آنلاین سریع ترین و راحت ترین گزینه هستند.

استفاده از اپلیکیشن های جامع خودرویی (مانند خودراکس که بالاتر معرفی کردیم، یا برنامه هایی مثل پلیس من و آپ)، شما را از مراجعه حضوری به دفاتر پلیس +۱۰ و تحمل شلوغی و ترافیک نجات می دهد.

چرا روش آنلاین بهترین انتخاب است؟

بر اساس تجربه کاربران، پلتفرم های آنلاین چند مزیت بزرگ دارند:

• مشاهده جزئیات: فقط یک مبلغ خشک و خالی نمی بینید؛ بلکه زمان، مکان و نوع تخلف برایتان نمایش داده می شود.

• پرداخت موردی: شاید نخواهید همه جریمه ها را یکجا بدهید. در روش آنلاین می توانید تخلفات را انتخاب کرده و جداگانه پرداخت کنید.

• تسویه آنی: پرداخت ها از طریق درگاه های امن انجام شده و معمولاً حداکثر تا ۷۲ ساعت بعد، از لیست خلافی پلیس پاک می شوند.

• سوابق پرداخت: همیشه یک رسید دیجیتالی در گوشی تان دارید که نشان می دهد جریمه را پرداخت کرده اید.

بنابراین اگر به دنبال راهی امن، سریع و بی دردسر هستید، نصب یک اپلیکیشن مدیریت خودرو روی گوشی تان، هوشمندانه ترین کار است.
جمع بندی

حال که با ماهیت انواع جرایم رانندگی و جدول نمرات منفی آشنا شدید، بهترین راهکار برای مدیریت هزینه ها، استعلام دوره ای و پرداخت آنلاین از طریق اپلیکیشن های معتبر است. این اقدام هوشمندانه نه تنها جلوی انباشته شدن بدهی را می گیرد، بلکه شما را از دردسرهای مراجعه حضوری و اتلاف وقت بی نیاز می کند.