معاینه فنی خودرو چیست و شرایط گرفتن معاینه فنی خودرو 1405

معاینه فنی خودرو فرایندی برای ارزیابی سلامت فنی و میزان آلایندگی خودرو است که پس از گذشت چهار سال از زمان تولید الزامی می شود و معمولاً یک سال اعتبار دارد. این فرایند شامل بررسی ترمز، چراغ ها، میزان دود، کمک فنر و سایر بخش های فنی خودرو است. آگاهی از مراحل معاینه، مدارک لازم، هزینه ها، دلایل مردودی و شیوه استعلام و نوبت گیری، موجب صرفه جویی در زمان و جلوگیری از جریمه های احتمالی می شود. 

معاینه فنی خودرو برای هر راننده ای یک ضرورت مهم است؛ چرا که علاوه بر تأمین ایمنی، از جریمه ها و دردسرهای احتمالی هم جلوگیری می کند. اگر بدانید دقیقا چه زمانی باید برای معاینه فنی مراجعه کنید و چه مراحلی پیش رو دارید، فرآیند آن برایتان بسیار ساده تر و کم استرس تر خواهد بود. در این مطلب، همه نکاتی را که باید درباره معاینه فنی سال 1405  بدانید، به صورت کامل اما خلاصه و کاربردی توضیح داده ایم.

معاینه فنی خودرو چیست؟

معاینه فنی خودرو فرآیندی است که در آن وضعیت فنی و ایمنی خودرو توسط کارشناسان و بر اساس استانداردهای پلیس راهور بررسی می شود. این ارزیابی در مراکز معاینه فنی انجام شده و شامل کنترل بخش هایی مانند سیستم ترمز، آلایندگی، کمک فنرها، سلامت ظاهری و سایر اجزای حیاتی خودرو است.

اگر خودرو همه مراحل را با موفقیت پشت سر بگذارد، گواهی معتبر معاینه فنی برای آن صادر می شود؛ اما در صورت مردودی، راننده موظف است ایرادات را برطرف کرده و دوباره برای دریافت تأییدیه مراجعه کند. بدون این گواهی، خودرو اجازه تردد قانونی در معابر شهری را نخواهد داشت.

انواع معاینه فنی خودرو

معاینه فنی خودرو به طور کلی به دو نوع معاینه فنی برتر و معمولی تقسیم می شود. تفاوت اصلی این دو نوع معاینه در میزان سخت گیری بررسی ها و نحوه سنجش آلایندگی خودرو است. در معاینه فنی برتر، تست ها با دقت و حساسیت بیشتری انجام می شوند و شرایط قبولی نیز سخت تر است.

در ادامه با ویژگی ها و تفاوت های هر کدام آشنا می شوید.

معاینه فنی معمولی

در این نوع معاینه، بخش هایی مانند ظاهر خودرو، سلامت قطعات فنی و میزان آلایندگی موتور در دور پایین بررسی می شود.

ویژگی ها:

• سخت گیری کمتر در آزمون ها

• شانس بیشتر برای قبولی

• هزینه کمتر نسبت به معاینه برتر

معاینه فنی برتر

در معاینه فنی برتر علاوه بر بررسی های معمول، میزان آلایندگی خودرو در دور موتور بالاتر نیز اندازه گیری می شود؛ به همین دلیل استانداردهای سخت گیرانه تری دارد.

ویژگی ها:

• سخت گیری بیشتر در ارزیابی خودرو

• شانس کمتر برای قبولی در آزمون

• هزینه بیشتر نسبت به معاینه عادی

• امکان دریافت حدود ۲۰ درصد تخفیف در خرید طرح ترافیک (در برخی شهرها)

نکته: معاینه فنی هیبرید نیز برای خودروهای هیبریدی یا برقی انجام می شود و فرآیند بررسی آن متناسب با ساختار این نوع خودروهاست.

زمان گرفتن معاینه فنی خودرو

نداشتن گواهی معتبر معاینه فنی یا تمام شدن اعتبار آن می تواند باعث جریمه و حتی توقیف خودرو شود؛ به همین دلیل رانندگان باید در زمان مقرر برای انجام معاینه فنی به مراکز مربوطه مراجعه کنند و گواهی معتبر دریافت کنند.

زمان مراجعه برای معاینه فنی بسته به نوع خودرو، سن آن و کاربری وسیله نقلیه متفاوت است. برخی خودروها باید هر سال معاینه فنی بگیرند، درحالی که برای بعضی دیگر این بازه کوتاه تر است. در ادامه، مدت اعتبار معاینه فنی برای انواع خودروها آورده شده است.

شرایط گرفتن معاینه فنی خودرو

بعد از رزرو نوبت معاینه فنی بهتر است در رابطه با قوانین و تغییرات آن نیز اطلاع داشته باشید. سال ۱۴۰۴ با خودش تغییراتی در قوانین معاینه فنی آورده که بهتر است از آن ها باخبر باشید. این شرایط به نوع خودرو، سنش و حتی سیاست های جدید محیط زیستی بستگی دارد.

مراحل گرفتن معاینه فنی خودرو: چگونه گواهی معاینه فنی را دریافت کنیم؟

برای دریافت معاینه فنی، خودرو باید مجموعه ای از آزمون های فنی و ظاهری را در مراکز معاینه فنی پشت سر بگذارد. بسیاری از رانندگان می پرسند چگونه گواهی معاینه فنی را دریافت کنیم؛ پاسخ این است که خودرو باید از نظر ایمنی، آلایندگی و سلامت قطعات اصلی بررسی شود و هیچ ایراد مهمی نداشته باشد.

بهتر است پیش از مراجعه به مرکز، وضعیت بخش های مهم خودرو را بررسی کنید تا احتمال مردودی کاهش یابد. در ادامه مراحل اصلی بررسی خودرو در مراکز معاینه فنی را می بینید.

گام ۱: بررسی ظاهری خودرو

در اولین مرحله، کارشناسان ظاهر و تجهیزات اصلی خودرو را بررسی می کنند تا مطمئن شوند همه اجزا مطابق استانداردهای تعیین شده هستند. در این مرحله موارد زیر بررسی می شود:

• سالم بودن آینه ها و شیشه ها

• عملکرد صحیح برف پاک کن

• سالم بودن کمربند ایمنی

• نبود صدای غیرعادی از اگزوز

• دودزا نبودن خودرو

• بررسی وضعیت باد لاستیک ها

• عملکرد چراغ های جلو، عقب و راهنما

• چراغ دنده عقب

• بوق خودرو

• سلامت طلق چراغ عقب

نکته: نصب تجهیزات غیر استاندارد روی خودرو می تواند باعث مردودی در همان مرحله اول شود.

گام ۲: سنجش آزمون آلایندگی

در این مرحله میزان آلایندگی خودرو اندازه گیری می شود. دستگاه های مخصوص، گازهای خروجی از اگزوز را بررسی می کنند.

اگر میزان آلاینده هایی مانند مونوکسید کربن بیشتر از حد استاندارد باشد، خودرو در این مرحله مردود می شود و امکان دریافت گواهی وجود ندارد. در این شرایط معمولا تعویض یا تعمیر فیلتر هوا و تنظیم موتور می تواند مشکل را برطرف کند.

گام ۳: بررسی کمک فنرها

کمک فنرها نقش مهمی در حفظ تعادل خودرو و کاهش خطر تصادف دارند. در این مرحله عملکرد کمک فنرهای جلو و عقب با دستگاه های مخصوص بررسی شده و داده ها در سیستم ثبت می شود.

اگر عملکرد کمک فنرها مطابق استاندارد نباشد، احتمال واژگونی یا کاهش کنترل خودرو وجود دارد و خودرو مردود اعلام می شود.

گام ۴: بررسی سیستم ترمز

یکی از مهم ترین بخش های معاینه فنی، بررسی سیستم ترمز است. کارشناسان عملکرد ترمز اصلی، ترمز دستی، لنت ها و روغن ترمز را ارزیابی می کنند.

در صورت وجود هرگونه نقص، ابتدا باید مشکل برطرف شود تا امکان ادامه مراحل وجود داشته باشد.

گام ۵: آزمون سیستم تعلیق

در این مرحله عملکرد سیستم تعلیق و اتصالات آن بررسی می شود. اگر اتصالات دچار مشکل باشند، کنترل خودرو کاهش می یابد و احتمال مردودی در این مرحله وجود دارد.

گام ۶: تست سلامت چراغ ها

چراغ ها نقش مهمی در ایمنی رانندگی به ویژه در شب دارند. در این مرحله چراغ های جلو، عقب، راهنما و نور بالا و پایین خودرو بررسی می شوند تا از سلامت و تنظیم صحیح آن ها اطمینان حاصل شود.

گام ۷: بررسی هم راستایی چرخ ها

در این مرحله میزان انحراف جانبی خودرو و تنظیم چرخ ها بررسی می شود. اگر انحراف خودرو در هر ۱۰۰۰ متر بیش از ۷ متر باشد، نشان دهنده مشکل در جلوبندی یا فرمان است و خودرو مردود می شود.

گام ۸: صدور گواهی معاینه فنی

در صورتی که خودرو تمام مراحل را با موفقیت پشت سر بگذارد، در پایان گواهی معاینه فنی معتبر برای آن صادر می شود. اعتبار این گواهی معمولا یک سال است و پس از پایان این مدت باید برای تمدید آن اقدام کنید.

مدارک موردنیاز برای معاینه فنی خودرو

برای مراجعه به مراکز معاینه فنی، همراه داشتن مدارک لازم برای دریافت معاینه فنی ضروری است. در صورت نداشتن این مدارک ممکن است امکان انجام آزمون برای خودرو فراهم نشود. پیش از مراجعه، بهتر است مدارک زیر را آماده کنید.

• سند یا کارت خودرو

کارت خودرو یا سند مالکیت (برگ سبز) به عنوان مدرک شناسایی وسیله نقلیه شناخته می شود. همراه داشتن حداقل یکی از این دو مدرک برای ثبت اطلاعات خودرو در مرکز معاینه فنی الزامی است.

• مدارک شناسایی مالک خودرو

مالک خودرو باید مدارک هویتی مانند کارت ملی یا شناسنامه را به همراه داشته باشد تا مشخصات مالک در سیستم ثبت شود.

• فرم تشخیص عیوب ظاهری خودرو

در زمان مراجعه به مرکز معاینه فنی، فرمی در اختیار شما قرار می گیرد که باید عیوب ظاهری احتمالی خودرو را در آن ثبت کنید. تکمیل این فرم بخشی از روند پذیرش خودرو در مرکز است.

پس از ارائه مدارک، مراحل اولیه پذیرش خودرو در مرکز معاینه فنی معمولا به شکل زیر انجام می شود:

• ارائه مدارک به بخش پذیرش

• ثبت اطلاعات خودرو در سیستم مرکز

• دریافت بارکد یا کد پذیرش

• پرداخت هزینه معاینه فنی

نکته درباره معاینه فنی خودروهای دوگانه سوز

در معاینه فنی خودروهای دوگانه سوز علاوه بر بررسی های معمول، سلامت سیستم گازسوز خودرو نیز بررسی می شود. به همین دلیل خودرو باید دارای مخزن گاز استاندارد و بدون نشتی باشد. در برخی مراکز ممکن است مدارک مربوط به استاندارد یا تاییدیه مخزن گاز نیز بررسی شود تا ایمنی خودرو تأیید شود.

چگونه گواهی معاینه فنی را در مراجعه اول دریافت کنیم؟

بسیاری از رانندگان ترجیح می دهند در همان مراجعه اول گواهی معاینه فنی را دریافت کنند تا مجبور به پرداخت هزینه اضافی و مراجعه دوباره نشوند. با این حال، آمار مراکز معاینه فنی تهران نشان می دهد که تعداد زیادی از خودروها به دلیل ایرادات قابل پیشگیری رد می شوند. مهم ترین دلایل مردودی، معمولا مشکلاتی هستند که با یک سرویس ساده پیش از مراجعه قابل رفع اند.

طبق داده های رسمی، ۵ علت زیر بیشترین سهم را در مردودی خودروها دارند:

1. وضعیت ظاهری خودرو

2. آزمون آلایندگی و میزان گازهای خروجی اگزوز

3. تست ترمز

4. تست هم راستایی چرخ ها

5. آزمون کمک فنر

اگر هر یک از این بخش ها استاندارد لازم را نداشته باشد، خودرو در همان مرحله مردود می شود.

هزینه معاینه فنی خودرو ۱۴۰۴

هزینه معاینه فنی خودرو در سال ۱۴۰۴ بسته به نوع و کاربری وسیله نقلیه متفاوت است. نرخ این خدمات هر سال از سوی مراجع مربوطه اعلام می شود و ممکن است برای خودروهای سواری، نیمه سنگین و سنگین تفاوت داشته باشد.

بر اساس تعرفه های اعلام شده، هزینه معاینه فنی برای برخی از خودروها به شرح زیر است:

• خودروهای سواری: ۲۶۵,۰۰۰ تومان

• خودروهای سنگین و نیمه سنگین: ۲۹۵,۰۰۰ تومان

در صورتی که خودرو در مرحله اول معاینه فنی مردود شود، مالک خودرو باید پس از رفع ایرادات دوباره به مرکز معاینه فنی ایران (سیمفا) مراجعه کند. در برخی موارد، اگر مراجعه مجدد در بازه زمانی مشخص انجام شود، هزینه آزمون مجدد کمتر خواهد بود.

مهلت اعتبار معاینه فنی چقدر است؟

اعتبار معاینه فنی خودرو به نوع وسیله نقلیه و کاربری آن بستگی دارد. پس از پایان مدت اعتبار، مالک خودرو باید دوباره برای تمدید گواهی به مراکز معاینه فنی مراجعه کند؛ در غیر این صورت تردد خودرو می تواند مشمول جریمه شود.

مدت اعتبار معاینه فنی برای وسایل نقلیه مختلف به طور معمول به شکل زیر است:

• موتورسیکلت ها و خودروهای سواری شخصی یا دولتی سبک: ۱ سال

• خودروهای عمومی سبک و سنگین با عمر کمتر از ۱۰ سال: ۶ ماه

• خودروهای عمومی سبک و سنگین با عمر بیشتر از ۱۰ سال: ۳ ماه

بنابراین اگر اعتبار گواهی معاینه فنی خودرو شما به پایان رسیده باشد، لازم است در سریع ترین زمان ممکن برای انجام مجدد آزمون ها و دریافت گواهی جدید اقدام کنید.

جریمه معاینه فنی خودرو و نحوه استعلام و پرداخت آن

جریمه معاینه فنی زمانی ثبت می شود که خودرو فاقد معاینه فنی معتبر باشد یا اعتبار گواهی قبلی آن به پایان رسیده باشد. در این حالت، دوربین های هوشمند ترافیکی تخلف را ثبت کرده و مبلغ جریمه برای پلاک خودرو لحاظ می شود.

برای اطلاع از میزان و زمان جریمه های ثبت شده، می توانید از سامانه های رسمی استعلام خلافی خودرو استفاده کنید. این سامانه ها امکان مشاهده ریز تخلفات، از جمله جریمه مربوط به معاینه فنی، و همچنین پرداخت آن ها را فراهم می کنند.

دلایل اصلی مردودی خودروها در معاینه فنی چیست؟

اگر خودروی شما در هر یک از مراحل بررسی (چه بررسی های ظاهری و چه آزمون های فنی) دچار نقص باشد، در آزمون مردود می شود. به طور کلی دلایل رد شدن در معاینه فنی اغلب به چند مورد رایج مربوط می شود که بیشترین سهم را در مردودی خودروها دارند.

مهم ترین این موارد عبارت اند از:

• آزمون آلایندگی و میزان گازهای خروجی اگزوز

• وضعیت ظاهری خودرو

• عملکرد سیستم ترمز

• سلامت کمک فنرها

• آزمون هم راستایی چرخ ها

در صورتی که خودرو در هر یک از این مراحل مردود شود، برگه معاینه فنی برای آن صادر نخواهد شد. در این شرایط معمولا ۱۵ روز فرصت دارید تا بر اساس چک لیست ایراداتی که در برگه نتایج ثبت شده است، مشکلات خودرو را برطرف کنید و سپس دوباره به همان مرکز معاینه فنی مراجعه کنید.

اگر خودرو تمام مراحل را با موفقیت پشت سر بگذارد، گواهی یا برگه معاینه فنی برای آن صادر می شود. همچنین برچسب معاینه فنی روی خودرو نصب می شود و اعتبار این گواهی معمولا یک سال است.

چه خودروهایی نیاز به گرفتن معاینه فنی دارند؟

به طور کلی خودروهایی که بیش از ۴ سال از زمان تولید آن ها گذشته باشد، موظف به دریافت معاینه فنی هستند. بنابراین اگر خودروی شما بیش از چهار سال عمر دارد یا به تازگی یک خودروی دست دوم با این شرایط خریده اید، باید برای دریافت گواهی معاینه فنی اقدام کنید.

برای مثال در حال حاضر، خودروهای داخلی مدل ۱۳۹۹ و قدیمی تر و همچنین خودروهای وارداتی مدل ۲۰۲۰ و قبل از آن مشمول دریافت معاینه فنی هستند. خودروهای جدیدتر از این سال ها تا زمانی که به چهار سالگی نرسیده اند، نیازی به دریافت معاینه فنی ندارند.

پیش از مراجعه به مراکز معاینه فنی بهتر است وضعیت بخش هایی مانند ترمز، چراغ ها، لاستیک ها و میزان آلایندگی خودرو را بررسی و در صورت وجود مشکل آن ها را برطرف کنید. این کار باعث می شود احتمال مردودی خودرو کاهش پیدا کند و نیازی به مراجعه دوباره به مراکز معاینه فنی نداشته باشید.

دریافت نوبت برای معاینه فنی چگونه است؟

برای مراجعه به مراکز معاینه فنی در بسیاری از شهرها، معمولاً نیازی به نوبت گیری نیست؛ زیرا حجم مراجعه کنندگان چندان زیاد نیست و معمولاً می توانید بدون نوبت قبلی به مرکز مراجعه کنید. با این حال، آشنایی با روش های رزرو نوبت بسیار مفید است، به ویژه اگر قصد مراجعه به مراکز شلوغ یا شهرهای پرتردد را دارید.

در شهر تهران، به دلیل حجم بالای خودروها و شلوغی مراکز، نوبت گیری اینترنتی معمولاً ضروری است. شما می توانید با مراجعه به سامانه های رسمی نوبت دهی معاینه فنی، مرکز موردنظر، تاریخ و ساعت دلخواه را انتخاب و نوبت خود را ثبت کنید.

مراحل کلی دریافت نوبت اینترنتی معاینه فنی:

• ورود به سامانه نوبت دهی مراکز معاینه فنی

• انتخاب مرکز موردنظر

• انتخاب تاریخ و ساعت مراجعه

• ثبت مشخصات خودرو و تکمیل درخواست

• دریافت رسید نوبت

با داشتن نوبت قبلی، فرآیند مراجعه سریع تر انجام می شود و زمان انتظار شما به شکل قابل توجهی کاهش پیدا می کند.

سخن نهایی

رعایت زمان بندی معاینه فنی و توجه به سلامت قطعات خودرو نه تنها از بروز خرابی های پرهزینه جلوگیری می کند، بلکه ایمنی شما و دیگر رانندگان را نیز تضمین می کند. داشتن آمادگی قبلی و شناخت مراحل آزمون باعث می شود فرآیند دریافت گواهی بدون استرس و در کمترین زمان انجام شود. با نگهداری صحیح و رفع ایرادهای کوچک، می توان هم در آزمون ها موفق شد و هم به کاهش آلودگی و بهبود کیفیت تردد شهری کمک کرد.